Tedarik zincirleri artık yalnızca maliyet, kalite ve teslimat performansıyla yönetilmemektedir. Şirketlerden çevresel etkilerini, sosyal sorumluluklarını, etik uygulamalarını ve tedarikçi ilişkilerinden kaynaklanan riskleri bütüncül biçimde yönetmeleri beklenmektedir. CSDDD – Corporate Sustainability Due Diligence Directive (Kurumsal Sürdürülebilirlik Özen Yükümlülüğü Direktifi) de bu beklentileri şirketlerin yönetim sistemleri ve değer zinciri uygulamaları açısından daha somut hale getirmektedir.
Bu eğitim, sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi ile sorumlu satınalma yaklaşımını birlikte ele almaktadır. Değer zinciri, satınalma kategorileri, tedarikçi seçimi, tedarikçi yönetişimi, sözleşme yönetimi, lojistik, emisyon verisi, insan hakları, etik ve tedarikçi performansı bütünleşik biçimde değerlendirilmektedir.
Çıkar çatışması, “bir kişinin görevi kapsamında yaptığı işlemlerden veya aldığı kararlardan kişisel fayda sağlama konumunda bulunduğu durum olarak tanımlanabilir”[1].
Çıkar çatışmaları bağımsızlığı zedeler ve taraflı karar alma riskini doğurur. Yaygın çıkar çatışması örneklerinden biri, ilişkili taraflarile iş yapılmasıdır; çünkü bu durum çoğu zaman kayırmacılık sonucuna yol açar[2].
Çıkar çatışması, şirketlerde yalnızca çalışan davranışları veya insan kaynakları politikaları kapsamında ele alınmaz. Aynı zamanda operasyon yönetimi, satınalma süreçleri ve tedarikçi ilişkileri açısından da düzenlenmesi gereken kritik bir yönetişim konusudur.
İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde yürütülen Tedarik Zinciri Yönetimi Yüksek Lisans Programları, 20 yıldır farklı sektörlerden gelen profesyonelleri aynı akademik ve mesleki çatı altında buluşturuyor.
Programımızda satınalma, lojistik, pazarlama, sürdürülebilirlik, perakende yönetimi, müzakere teknikleri ve sözleşme hukuku dersleriyle tedarik zinciri yönetimine bütüncül, stratejik ve yönetici bakış açısı kazandırılmaktadır.
Türkiye’nin önde gelen şirketlerinden gelen yönetici adayları, programda güçlü bir öğrenme ortamı ve kuvvetli bir profesyonel network oluşturmaktadır. Bu yönüyle program yalnızca derslerden ibaret değildir; aynı zamanda kariyer, vizyon ve mesleki gelişim yolculuğudur.
katılımcıların Kapsam 3 emisyonlarını yalnız teknik bir hesaplama konusu olarak değil; satınalma, kategori yönetimi, tedarikçi verisi, lojistik, ürün karbon ayak izi, CAPEX–OPEX kararları, karbon önceliklendirme ve sürdürülebilir tedarikçi geliştirme süreçleriyle bağlantılı bir değer zinciri yönetimi alanı olarak kavramasını sağlamaktır.
Eğitim sonunda katılımcıların; değer zinciri boyunca emisyon verisinin nasıl oluştuğunu, hangi kuruluş ve standartların hesaplama ve raporlama süreçlerine yön verdiğini, Kapsam 3 kategorilerinin şirket faaliyetleriyle nasıl ilişkilendirileceğini, tedarikçi veri setlerinin nasıl yapılandırılacağını ve şirketin karbon nötr / emisyon azaltım hedeflerine nasıl katkı sağlanabileceğini değerlendirebilmeleri hedeflenmektedir.
Karbon yoğun sektörlerde Kapsam 1 doğrudan emisyonlar ve Kapsam 2 satın alınan enerji kaynaklı dolaylı emisyonlar hemen herkesin gündeminde. Özellikle demir-çelik, çimento, kimya, cam ve seramik gibi proses emisyonu yüksek sektörlerde bu alanlarda ilerleme sağlamak yoğun emek ve sermaye gerektiriyor. İleri üretim teknolojileri, mühendislik kabiliyeti, yatırım gücü ve uzun vadeli finansman bu dönüşümün temel koşulları arasında yer alıyor. Bir çırpıda sürdürülebilirliği özümsemiş bir şirkete dönüşmek; “sürdürülebilir çelik” ya da “yeşil çimento” ürünlerini üretmek kolay değil.
Emisyon azaltım hedeflerini bir bütün olarak görmek gerekiyor. Konu yalnızca fabrika üretim süreçleri ve enerji tüketimi ile sınırlı değil. Kapsam 3, yani değer zinciri emisyonları, Kapsam 1 ve Kapsam 2 çalışmalarına alternatif değil; onlarla eş zamanlı yürütülmesi gereken tamamlayıcı ve stratejik bir yönetim alanıdır. Değer zinciri boyunca alınan satınalma, tedarik, taşıma, yatırım, bakım-onarım, hizmet alımı, ürün kullanımı ve bertaraf kararları şirketlerin karbon performansını doğrudan etkiliyor.
Bu nedenle Kapsam 3 emisyonlarını yalnızca “tedarik zinciri emisyonları” olarak görmek eksik bir değerlendirme olur. Tedarik zinciri emisyonları, değer zinciri emisyonlarının önemli ve yönetilebilir bir bölümünü oluşturur. Ancak değer zinciri perspektifi daha geniştir; şirketin yukarı akış faaliyetlerini, operasyonel bağlantılarını, aşağı akış etkilerini, müşteri gerekliliklerini ve ürün yaşam döngüsünü birlikte değerlendirmeyi gerektirir.
Satınalma operasyonlarında etik problemlere; suistimal, yolsuzluk, rüşvet ve benzeri risk alanlarına odaklanan bir yazı dizisine başlıyoruz. Bu kapsamda şirketlerin atması gereken adımları “kurumsallaşma ve yapısal boşluklar” perspektifinde sorgulayacağız. Talebin ortaya çıkışından ve ihtiyacın tanımlanmasından başlayarak; şartnameler, sözleşmeler, satınalma kararları, mal kabul / depo, kalite kontrol, faturalama ve ödemeye kadar her aşamayı uçtan ucaanaliz edeceğiz. Değerlendirmelerimizi somutlaştırmak için ilgili yargı kararlarını da paylaşacağım. Ayrıca tüm alım kategorilerinde imza yetkisi bulunan personelin sorumluluklarını ve yönetsel hesap verebilirliği ayrıntılı biçimde ele alacağız. Bu yazı dizisinin yalnızca satınalma profesyonellerine değil; girişimciler, genel müdürler ve CFO gibi tüm karar verici kademelere de katkı sağlayacağına inanıyorum.
Satınalma ve Tedarik Zinciri Departmanlarının 20 yıldır en beğendiği program olduk. Programımıza göstermiş olduğunuz ilgi için teşekkür ederiz.
İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tedarik Zinciri Yönetimi Tezli ve Tezsiz Yüksek Lisans Programlarımızda sizleri aramızda görmek isteriz.
Program hakkında kısa bilgilendirme yazımızı paylaşıyorum.
Eylül ayı, yaz döneminin sona ermesi ve yeni öğretim yılının başlamasıyla ayrı bir önem taşıyor. Çocuklu ailelerin gündemi hem okul hem de iş yoğunluğu arasında bölünmüş durumda. Öncelikle herkes için verimli ve başarılı bir öğretim yılı diliyorum. Yaz aylarında izinler nedeniyle geniş katılımlı toplantılar yapılamazken, şimdi ekipler yeniden bir araya geliyor ve son çeyreğin hedeflerini, planlarını değerlendiriyor.
Ülkemizde İdari İşler ve Tesis Yönetimi departmanlarının yükselişine tanıklık ediyoruz.
Uzun yıllar yalnızca destek fonksiyonu olarak görülen bu alanlar, günümüzde şirketlerin operasyonel verimliliğini artıran, sürdürülebilirlik hedeflerini destekleyen ve çalışan deneyimini güçlendiren stratejik bir role evriliyor. Artık sadece maliyet kontrolü değil; aynı zamanda kurumların marka değerini yükselten, riskleri minimize eden ve iş sürekliliğini sağlayan kritik bir ortak konumundalar.
Bu dönüşüm, kurumların geleceğe daha güçlü adımlarla ilerlemesinde belirleyici bir faktör haline geliyor. Eylül sayımızda bu stratejik değişimi, idari işler ve tesis yönetiminin kurumsal yapılardaki yükselen değerini ele alıyoruz.
Ticaret Bakanlığı Dış Ticaret Verileri
2025 yılı Ağustos ayında geçen yılın aynı ayına göre;
• İhracat, ihracat %0,9 oranında azalışla 21 milyar 795 milyon dolar,
• İthalat, ithalat %3,9 oranında azalışla 25 milyar 963 milyon dolar,
• Geçen yılın Ağustos ayı dış ticaret hacmi ile karşılaştırıldığında,, % 2,5 oranında azalarak 47 milyar 758 milyon dolar olarak gerçekleşti.
2025 yılı Ocak-Ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine göre;
• İhracat, % 4,3 oranında artarak 178 milyar 112 milyon dolar,
• İthalat, % 5,6 oranında artarak 238 milyar 183 milyon dolar,
• Dış ticaret hacmi, % 5,1 oranında artarak 416 milyar 295 milyon dolar olarak gerçekleşti. (ticaret.gov.tr)
Küresel İmalat PMI Yukarı Yönlü Ağustos 50.9
Geçen ay ile bir karşılaştırma yapıldığında tüm dünyada imalat PMI verilerinde hafif bir yükselmeden bahsedebiliriz.
Ağustos 2025 S&P Küresel İmalat PMI 50,9 olarak gerçekleşti.
Ülkeler bazında İmalat PMI verileri: ABD 53, Avrupa Bölgesi 50.7,
Japonya 49.7 Almanya 49.8, Fransa 50.4 ve Çin 50.5 oldu.
İstanbul Sanayi Odası PMI verisi ise 47.3’e yükseldi.
Konteyner Yük Endeksleri
Küresel Konteyner Yük Endeksi % 6’lık artış ile 2003.6 Dolara yükselirken, FBX 13 Çin/Uzakdoğu-Akdeniz Güzergâh Endeksi % 3’lük düşüşle 2.946 dolara geriledi.
Drewry Konteyner Yük Endeksi Eylül 2025 ilk hafta itibariyle % 1 düşüşle 40ft konteyner başına 2.104 dolara geriledi. Şangay-Roterdam 2.385 Dolar, Şangay-Los Angeles % 8 artarak 2.522 Dolara geldi.
Şirketlerin ihtiyaçlarına özel tasarladığımız eğitim programlarımızla hem güncel iş dünyası trendlerine hem de geleceğin yetkinliklerine odaklanıyoruz.
Dijital Üyelik ile satınalma ekibinizi geliştirin.
Şirket olarak dergi arşivine (153 sayı), e-kitap, sektör raporları ve gelecek bir yıl boyunca 12 sayıya erişim sağlayın. Şirket ve kişisel dijital abonelik seçeneklerini incelemek için https://satinalmadergisi.com/dijital-islem-merkezi/ sayfamızıı ziyaret edebilirsiniz.
Katkı veren tüm yazarlarımıza teşekkür ederim.
Keyifli okumalar, Prof. Dr. Murat ERDAL
Satınalma_Dergisi_Eylül_2025
Anahtar Sözcükler:
Sürdürülebilir tedarikçi, Sürdürülebilirlik, satın alma, çevre, sustainability, supply, procurement, tedarik zinciri, tedarik, ISO 20400, ISO 45001, Standart, Sürdürülebilir Tedarik Standardı, Sustainable Procurement, Purchasing, Murat Erdal, satınalma, strateji, yeşil, kaynak, ISO 26000, ISO 14064, danışmanlık, proje, eğitim, Ecovadis, etik, sürdürülebilir satınalma, sustainable procurement, Eğitim,
- Satınalma analitiği hangi çerçevede yürütülmektedir?
- Sürdürülebilir satınalma hedefleri neler?
- Sürdürülebilir satınalma performans göstergeleri nelerdir? Yıllar içerisinde nasıl bir iyileşme sağlandı? Geçmişe dönük kayıtlar nelerdir?
- Satınalma departmanının organizasyonu ve çalışanların yetkinlikleri nelerdir?
- Satınalma, Kalite ve Üretim departmanlarına yönelik Sürdürülebilir tedarik zinciri ve yeşil satınalma eğitimleri verilmiş mi?
- Satınalma çalışan başına eğitim gün (saat) rakamı nedir?
- Tedarikçilerin sahip olması gereken belge ve sertifikaların örneğin;
ISO14001 Çevre Yönetim Sistemi, ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi, ISO 20400 Sürdürülebilir Tedarik Standardı, ISO 26000 Sosyal Sorumluluk Standardı vd. dağlım yüzdeleri nelerdir?
- Tedarikçi firmaların çevresel ve sosyal uygunluklarını ne çerçevede takip ediyorsunuz?
- Tedarikçi geri bildirim makanizmalarının verimliliği nasıl takip ediliyor?
- Tedarikçi uygunsuzlukları, uyuşmazlıklar ve tedarikçi ihlalleri gibi durumlarda düzeltici önleyici eylem planları nasıl işliyor?
- Saha denetim sıklığı nedir? Saha denetim kriterlerini ne sıklıkla güncelliyorsunuz?
- Tedarikçi devir hızı, yurtiçi, uluslararası firmalar, tedarikçi profilleri (kadın girişimciler gibi) farklı alanlarda takip ettiğiniz KPI’lar nelerdir?
- Sürdürülebilirlik raporlamalarınızda satınalma ve tedarik zinciri yönetimi konularına ne ölçüde yer veriyorsunuz?
Değerli yöneticiler,
Sıcak yaz döneminde iki önemli gelişmeye dikkatinizi çekmek istiyorum. Birincisi İklim Kanunu’nun yürürlüğe girmesi diğeri ise rekor ihracat rakamlarımız.
7552 Sayılı İklim Kanunu Yürürlükte
9 Temmuz 2025 tarih ve 32951 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 7552 sayılı İklim Kanunu ülkemizde önemli bir eksikliği ortadan kaldırıyor. Bu sayımızda Sn. Gül Saldıraner İklim Kanunu’nun dayandığı temel ilkeleri ve çerçeveyi sizlerle paylaşıyor. İlerleyen sayılarımızda Kanunun gündeme taşıdığı tüm konuları ve firmalara yansımalarını aşama aşama ele alacağız.
Aylık İhracat Rekoru
Ticaret Bakanı’mız Sn. Ömer Bolat, Samsun’da düzenlenen TİM toplantısında yaptığı konuşmada, “Temmuz ayında ihracatın 25 milyar dolara ulaşarak hem tüm zamanların en yüksek aylık ihracatı hem de en yüksek temmuz ayı ihracatı olduğunu vurguladı.”
“Güçlü sanayi güçlü Türkiye” anlayışı içerisinde aylık ihracat rekorunun stratejik bir gösterge olduğunu düşünüyorum. İhracatta gerçekleşen rekorların sanayicinin moral motivasyonunu yükselteceğini, yeni yatırımlara yönelebileceğini böylelikle ithalat-ihracat arasındaki makasın düşeceğine inanıyorum.
Ticaret Bakanlığı Dış Ticaret Verileri
2025 yılı Temmuz ayında geçen yılın aynı ayına göre;
• İhracat, % 11,0 oranında artarak 24 milyar 952 milyon dolar,
• İthalat, % 5,4 oranında artarak 31 milyar 376 milyon dolar,
• Dış ticaret hacmi, % 7,8 oranında artarak 56 milyar 327 milyon dolar olarak gerçekleşti.
2025 yılı Ocak-Temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine göre;
• İhracat, % 5,2 oranında artarak 156 milyar 360 milyon dolar,
• İthalat, % 6,9 oranında artarak 212 milyar 221 milyon dolar,
• Dış ticaret hacmi, % 6,2 oranında artarak 368 milyar 581 milyon dolar olarak gerçekleşti. (ticaret.gov.tr)
Küresel İmalat PMI Aşağı Yönlü
Temmuz 2025 S&P Küresel İmalat PMI 49.,7 olarak gerçekleşti. Ülkeler bazında İmalat PMI verileri: ABD 49.8, Avrupa Bölgesi 49.8, Japonya 48.9, Almanya 49.1, Fransa 48.2 ve Çin 49.5 oldu. İstanbul Sanayi Odası PMI verisi ise 45.9’a geriledi.
Konteyner Yük Endeksleri
Dünya ticaretinde tarifelerin getirdiği belirsizlik ve yüksek risk algısı devam ediyor. Küresel Konteyner Yük Endeksi % 2’lik düşüşle 2.330 Dolara gerilerken, FBX 13 Çin/Uzakdoğu-Akdeniz Güzergâh Endeksi % 4’lük düşüşle 3.263 dolara geriledi.
Drewry's World Container Index Ağustos 2025 ilk hafta itibariyle % 1 düşüşle 40ft konteyner başına 2.499 dolara geriledi. Temmuz sonunda Şangay-Cenova 3.362 Dolar, Şangay-Los Angeles 2.632 Dolara geriledi.
Sürdürülebilir Tedarik Zinciri ve Sorumlu Satınalma Eğitimi
Prof. Dr. Murat ERDAL - merdal@istanbul.edu.tr
Eğitim Amacı
Tedarik zincirleri artık yalnızca maliyet, kalite ve teslimat performansıyla yönetilmemektedir. Şirketlerden çevresel etkilerini, sosyal sorumluluklarını, etik uygulamalarını ve tedarikçi ilişkilerinden kaynaklanan riskleri bütüncül biçimde yönetmeleri beklenmektedir. CSDDD – Corporate Sustainability Due Diligence Directive (Kurumsal Sürdürülebilirlik Özen Yükümlülüğü Direktifi) de bu beklentileri şirketlerin yönetim sistemleri ve değer zinciri uygulamaları açısından daha somut hale getirmektedir.
Bu eğitim, sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi ile sorumlu satınalma yaklaşımını birlikte ele almaktadır. Değer zinciri, satınalma kategorileri, tedarikçi seçimi, tedarikçi yönetişimi, sözleşme yönetimi, lojistik, emisyon verisi, insan hakları, etik ve tedarikçi performansı bütünleşik biçimde değerlendirilmektedir.
Programda Kapsam 3 emisyonları yalnızca teknik bir karbon hesaplama konusu olarak ele alınmamaktadır. Tedarikçi verisi, ürün karbon ayak izi, enerji kullanımı, malzeme seçimi, sevkiyat bilgileri, satınalma harcamaları ve değer zinciri kararlarıyla ilişkilendirilmektedir.
Eğitimin güçlü odaklarından biri sorumlu satınalma (Responsible Procurement) yaklaşımıdır. İnsan hakları, çalışma koşulları, çocuk işçiliği, zorla çalıştırma, ayrımcılık, taciz, güvenli çalışma ortamı, yolsuzluk, rüşvet, çıkar çatışması, hediye ve ağırlama uygulamaya dönük biçimde ele alınmaktadır.
Program sonunda katılımcıların; sürdürülebilir tedarik stratejisi geliştirme, sorumlu satınalma politikası oluşturma, kategori ve tedarikçi risklerini değerlendirme, sözleşmelere etik, sosyal ve çevresel hükümler ekleme, tedarikçi performansını izleme, özen yükümlülüğü süreçlerini uygulama ve tedarikçi yetkinliklerini geliştirme konularında pratik bir yönetim bakış açısı kazanmaları hedeflenmektedir.
Emisyon Hesaplama Rehberi
Eğitim Amacı:
“Değer Zinciri ve Kapsam 3 Emisyon Hesaplamaları Eğitimi”, şirketlerin sürdürülebilirlik, karbon yönetimi ve raporlama gerekliliklerini değer zinciri perspektifiyle ele almasını amaçlamaktadır. Eğitimde; iklim ve emisyon yönetiminde öne çıkan kuruluşlar, standartlar, müşteri beklentileri, sürdürülebilir raporlama çerçeveleri, sözleşme kontrol noktaları ve Kapsam 3 emisyonlarının temel yapısı bütünleşik biçimde incelenmektedir.
Programın temel amacı, katılımcıların Kapsam 3 emisyonlarını yalnız teknik bir hesaplama konusu olarak değil; satınalma, kategori yönetimi, tedarikçi verisi, lojistik, ürün karbon ayak izi, CAPEX–OPEX kararları, karbon önceliklendirme ve sürdürülebilir tedarikçi geliştirme süreçleriyle bağlantılı bir değer zinciri yönetimi alanı olarak kavramasını sağlamaktır.
Eğitim sonunda katılımcıların; değer zinciri boyunca emisyon verisinin nasıl oluştuğunu, hangi kuruluş ve standartların hesaplama ve raporlama süreçlerine yön verdiğini, Kapsam 3 kategorilerinin şirket faaliyetleriyle nasıl ilişkilendirileceğini, tedarikçi veri setlerinin nasıl yapılandırılacağını ve şirketin karbon nötr / emisyon azaltım hedeflerine nasıl katkı sağlanabileceğini değerlendirebilmeleri hedeflenmektedir.
Opsiyonel danışmanlık programı ile eğitimde aktarılan çerçevenin şirkete özel Kapsam 3 yol haritası, sürdürülebilir tedarikçi programı, satınalma dönüşümü ve sürdürülebilirlik komitesiyle eşgüdüm içinde uygulamaya taşınması amaçlanmaktadır.
Hedef Katılımcılar
Bu eğitim; sürdürülebilirlik komite üyeleri ve tedarik zinciri ekipleri başta olmak üzere, Kapsam 3 emisyon verisinin toplanması, doğrulanması, raporlanması ve karar süreçlerine taşınmasında rol alan yöneticiler ve uzmanlar için tasarlanmıştır.
Gün: Değer Zinciri ve Emisyon Hesaplama Mimarisi
Değer Zinciri Boyunca ESG
İklim ve Emisyon Yönetiminde Ana Kuruluşlar ve Referanslar
Emisyon Hesaplama Standartları: ISO 14064, ISO 14067, LCA, EPD ve PCF
Müşteri Gereklilikleri ve Sürdürülebilir Raporlama Standartları
Karbon Saydamlık Projesi ve TSRS 1–2 Çerçevesi
Değer Zincirinde Paydaşlar, Şartnameler ve Sözleşme Kontrol Noktaları
Kapsam 3 Emisyonlarının Temel Çerçevesi
Gün: Kapsam 3 Hesaplamaları ve Değer Zinciri Dönüşümü
Sürdürülebilir Tedarik Stratejisinin Belirlenmesi
Kapsam 3 Emisyon Kategorileri ve Değer Zinciri Haritalama
Kapsam 3 Hesaplama Yöntemleri
Kategori Satınalma ve Harcama Analizleri
CAPEX–OPEX ve Karbon Önceliklendirme
LCA, Sistem Sınırı ve Faaliyet Verisi Yönetimi
Ürün Karbon Ayak İzi, EPD ve Değer Zinciri Verisi
Upstream Emissions – Yukarı Yönlü Emisyon Hesaplamaları
Downstream Emissions – Aşağı Yönlü Emisyon Hesaplamaları
Tedarikçi Sürdürülebilirlik Veri Setleri ve Doğrulama
Sürdürülebilir Tedarikçi Geliştirme ve Puanlama
Şirket Karbon Nötr ve Emisyon Azaltım Hedeflerine Katkı
Opsiyonel Danışmanlık Programı
Şirkete Özel Kapsam 3 Yol Haritası ve Sürdürülebilir Tedarikçi Programı
Süre: 3 Ay
Odak: Satınalma Dönüşümü ve Sürdürülebilirlik Komitesi ile Eşgüdüm
Opsiyonel danışmanlık programı, eğitim sonrasında şirketin kendi değer zinciri, satınalma kategorileri, tedarikçi yapısı ve veri altyapısı üzerinden uygulanabilir bir Kapsam 3 yol haritası oluşturmasını hedefler. Program kapsamında satınalma süreçleri, tedarikçi veri talepleri, kategori önceliklendirmesi, sözleşme kontrol noktaları ve sürdürülebilir tedarikçi geliştirme yaklaşımı şirket özelinde ele alınır.
